بي‌ترديد قتل يك پلنگ مادر و دو توله‌اش در يك پارك ملي، كه قاعدتاً  انتظار حفاظت بهتر از آن مي‌رفت مي‌تواند نگراني نه فقط براي انقراض پلنگ در اين منطقه بلكه براي نابودي ديگر گونه‌هاي زيستي آن را دامن بزند.

رئيس نظارت و بازرسي اداره كل محيط‌زيست استان فارس با اعلام اينكه شكارچي متخلفي كه اقدام به كشتن دو توله پلنگ كرده بود دستگير و به دست قانون سپرده شد مي‌افزايد: متأسفانه اين شكارچي غيرمجاز براي سودجويي، اين دو توله پلنگ را به طرز ناشيانه‌اي تاكسيدرمي كرده بود تا آن را به فروش برساند اما خوشبختانه با تلاش محيطبانان اجساد تاكسيدرمي شده كشف و ضبط شد و فرد متخلف به پرداخت يك ميليون و 200 هزار تومان جريمه محكوم شد.

به گفته حسني، طي يك ماه اخير دو باز شكاري از شكارچيان خارجي كشف كه  ضمن رها‌سازي‌ اين پرندگان در طبيعت، اين افراد نيز به 14 ميليون تومان جريمه محكوم شدند.

افزون بر اين، طي چند مرحله بيش از 2 هزار پرنده زينتي كه بدون رعايت ضوابط و مقررات بهداشتي و محيط‌زيست به‌طور قاچاق وارد كشور شده بودند توسط محيط‌‌بانان زحمتكش استان فارس كشف و متخلفان به دست قانون سپرده شدند.

وي در پايان تأكيد كرد: براي به حداقل رساندن آمار تخلف‌هاي زيست‌محيطي به ويژه شكار غير‌مجاز ،گشت‌هاي شبانه‌روزي در استان راه‌اندازي شده و با جديت، متخلفان تحت پيگيرد قرار مي‌گيرند.

از سوي ديگر معاون محيط طبيعي و تنوع زيستي سازمان حفاظت محيط‌زيست هم از كشته شدن يك قلاده پلنگ در برازجان به ضرب گلوله خبر داد.

دلاور نجفي افزود: يك قلاده پلنگ كه از زيستگاه خود فاصله گرفته بود پس از ورود به شهر برازجان در استان بوشهر و زخمي كردن چند تن به ضرب گلوله مأموران نيروي انتظامي از پاي درآمد.

به گزارش دبيرخانه پروژه حفاظت از يوزآسيايي و زيستگاه‌هاي آن، نادر كرمي محيط‌بان استان سمنان چهار قلاده يوزپلنگ آسيايي را در مجموعه تحت حفاظت توران مشاهده كرد.

اين چهار قلاده يوزپلنگ در حال استراحت بودند كه محيط‌بان كرمي آنها را حوالي شور چشمه ديده و از آنها در فاصله حدود 150 متري عكس‌برداري مي‌كند.

همچنين سه قلاده يوزپلنگ ديگر نيز در حال خوردن يك آهو در نقطه‌اي ديگري از منطقه توران ديده شدند كه متاسفانه فردي ناآگاه با موتورسيكلت يكي از آنها را تعقيب و زنده‌گيري مي‌كند. اين يوز هم اكنون در اداره محيط‍‌زيست سمنان قرار دارد.

همچنين بنا به گزارش‌هاي اداره كل محيط‌زيست يزد، در منطقه علي‌آباد واقع در پناهگاه حيات‌وحش نايبندان، دو قلاده يوز توسط محيط‌بانان در نيمه آذرماه مشاهده شده است.

علاوه بر اين در منطقه حفاظت شده بافق، در ناحيه‌اي موسوم به اّرسستان مشاهده يك قلاده يوز با سه توله‌اش گزارش شده است كه علي اكبركريمي رئيس اداره حفاظت محيط‌زيست بافق موفق شده است از آنها فيلمي كوتاه تهيه كند.

در منطقه حفاظت شده سياه‌كوه نيز يك يوز بالغ به همراه سه توله ديده شده است. از نكات قابل توجه در ارتباط با يوزپلنگ‌هاي مشاهده شده در بافق و سياه‌كوه واقع در استان يزد، وجود مو‌هاي بلند در توله‌ها ست كه سن كم آنها را نشان مي‌دهد و چنين به نظر مي‌رسد كه يوزپلنگ‌ها مي‌توانند در فصل بهار هم جفت‌گيري و توليد مثل مي‌كنند.

بدين ترتيب، در يك ماه گذشته 17قلاده يوزپلنگ در مناطق حفاظت شده دو استان سمنان و يزد مشاهده شده‌اند كه آماري بي‌سابقه در نوع خود به شمار مي‌رود. چنين به نظر مي‌رسد كه فاصله يوز با خطر انقراض در ايران كاهش يافته است.

اشغال زيستگاه‌ها و تخريب آن توسط دامدارن، شكار بي‌رويه و غيرمجاز طعمه يوز، خشكسالي‌هاي پي‌درپي و نبود آموزش بوميان حاشيه‌نشين زيستگاه‌ها و مناطق حفاظت شده، از عواملي است كه حيات يوزپلنگ ايراني را به‌شدت تهديد مي‌كند.

جانشين مرکز تحقيقات شيلات چابهار گفت: غواصان چند روز پيش گزارشي از وجود عروس دريايي در اطراف خليج چابهار به اين مرکز دادند که کارشناسان اين مرکز به محل اعزام شدند و با مشاهده اين عروس دريايي ازان فيلم و عکس گرفتند.

فائضي در مورد ويژگي‌هاي اين عروس دريايي به واحد مركزي خبر گفت: اين عروس دريايي كه وزن آن به بيش از 20 کيلوگرم مي‌رسد از جمله آبزيان نادر درياي عمان و طي ده سال اخير دوبار مشاهده شده است.

وي افزود: اين عروس دريايي در آب‌هاي شور زندگي مي‌کند از نور زياد گريزان است و شب‌ها براي تغذيه به سطح آب مي‌آيد.

فائضي گفت: اين گونه عروس دريايي با ظاهر زيبايش شبيه رنگين کمان است اما از جمله آبزيان خطرناک است.

وي گفت: 95 درصد بدن اين آبزي را آب تشکيل مي‌دهد و داراي سلول‌هاي زهراگين است که براثر تماس با بدن انسان حساسيت ايجاد مي‌کند.

جانشين مرکز تحقيقات شيلات چابهار با اشاره به اينکه دشمن لاين ژلي فيش لاک‌پشت است افزود: اين آبزي پلانگتون خوار است.

وي افزود: لاين ژلي فيش داراي پاي بسيار بلند و زهرآگين است که به بيش از 10 متر مي‌رسد و از رده حيوانات دريايي است که از نظر فاميلي به مرجان‌ها نزديک است.

بررسي اين پديده‌ها گاهي منجر به مطالعات و پيگيرهاي جدي شده و مي‌تواند به انجام
پروژهاي بسيار مفيد علمي و کاربردي بيانجامد.

گوزن مارال كه بيشتر در مازندران ديده شده، به بزرگي گاو است و بيش از صد كيلوگرم وزن دارد. گوزن زرد نيز از مارال كوچك‌تر است اما جثه گوزن شوكا، تقريبا به اندازه يك ببر نابالغ بوده و حدود 15كيلوگرم وزن دارد.

شوكا كه در عمق جنگل‌هاي بلوط ناحيه بوزين مرخيل در منتهي‌اليه شمال استان كرمانشاه زندگي مي‌كند، جانوري مرموز و شب‌گرد است و ويژگي‌هاي خاص او از جمله جثه كوچك، جمعيت كم و شب‌فعالي، آن را در ميان ساير گونه‌هاي گوزن، منحصر‌به‌فرد كرده است.

شوكا كه به نام گوزن «مينياتوري» نيز خوانده مي‌شود، از نظر فراواني- در مقايسه با ساير گونه‌هاي گوزن- در تعداد كمتري در ايران ديده شده است.

شوكا بسيار زيباست. رنگ آن قهوه‌اي روشن و در ناحيه زير شكم، روشن‌تر از قسمت‌هاي ديگر است. ماده‌هاي اين گونه شاخ ندارند و نرها، شاخ‌هاي كوچك منشعب دارند.

اين گوزن زيبا در هر سال يك نوزاد به دنيا مي‌آورد اما در شرايط آب‌وهوايي مساعد، امكان دوقلوزايي آن نيز وجود دارد.

دوره وضع حمل شوكا 5 تا 6ماه است و بچه‌هايش در هنگام تولد، روي بدن خود خال‌هايي دارند كه با رسيدن به بزرگسالي از بين مي‌رود و جاي آن را رنگ قهوه‌اي يك‌دست مي‌گيرد.

شوكا حيواني علف‌خوار و نشخواركننده است و مهمترين دشمنان او پس از انسان، حيوانات گوشت‌خوار هستند.

به علت حلال‌بودن گوشت اين گوزن كوچك، شكار غيرمجاز، بزرگ‌ترين خطر براي ادمه حيات شوكا محسوب مي‌شود.

شوكا در عين آسيب‌پذيري، نسبت به اطراف و محيط خود، بسيار هوشيار است و به سرعت متوجه هرگونه خطري مي‌شود، به طوري كه يك جفت شوكا، هنگام خواب به گونه‌اي قرار مي‌گيرند كه پشتشان به هم و رويشان به محيط اطراف باشد.

اين حيوان، هنگام خطر صداي خاصي از خود بروز مي‌دهد كه مي‌تواند هم‌جنسانش را از وجود خطر آگاه كند.

برآورد دقيقي از تعداد شوكاها در جنگل‌هاي كرمانشاه - كه زيستگاه اصلي اين جانور است - وجود ندارد اما بنا بر آخرين مشاهدات، جمعيت آن از 60 مورد در جنگل‌هاي بلوط بوزين مرخيل، تجاوز نمي‌كند.

نمونه‌هايي از شوكا در تعداد بسيار كم در شمال غربي ايران نيز ديده شده است. گوزن‌هاي كوچك ايراني (شوكا) با نمونه‌هاي ديده‌شده آن در اروپا متفاوت هستند.

نسل شوكاهاي زيبا در جهان در حال انقراض است و به دليل آسيب‌پذيري بسيار، براي حفظ نسل آنها تنها به حفاظت‌هاي ويژه نياز است.

كنترل محيط، جلوگيري از شكار بي‌رويه، دراختيارقراردادن آب شرب و نظارت ويژه بر نحوه زيست اين گوزن كوچك، عوامل موثر در حفظ و بقاي اين گونه كمياب جانوري است.

در سال 1337، 2رأس از اين جانور به باغ وحش اپل در آلمان منتقل شدند و 6 رأس ديگر در سال 1342به دشت نازساري انتقال يافتند.

در نتيجه مراقبت‌هاي انجام شده تعداد گوزن‌ها افزايش يافت و به اين ترتيب گونه‌اي كه بيم نابودي كامل آن مي‌رفت، نجات يافت.

در دو دهه اخير نيز تعدادي گوزن زرد از دشت ناز به جزيره اشك در درياچه اروميه و تعدادي نيز به بيشه‌هايي در خوزستان انتقال داده شده‌اند.

اما به دليل اينكه تمام گوز‌ن‌هاي موجود از نسل 6گوزن منتقل شده به دشت‌ناز هستند، اين نگراني وجود دارد كه اختلالات ژنتيكي در گوزن‌ها پيدا شود.

براي حفظ نسل اين جانوران بايد تعدادي گوزن از مناطق طبيعي زنده‌گيري ‌شود تا در كنار گوزن‌هاي پرورش يافته به طرق غيرطبيعي به توليدمثل بپردازند.

گوزن زرد ايراني با رنگ زرد متمايل به آجري و خال‌هاي سفيد، پستاندار بسيار زيبايي است كه شاخ آن در پايان هر سال از اوايل اسفند به بعد مي‌افتد و شاخ جديد بلافاصله رشد مي‌كند و در تابستان تكميل مي‌شود.

اين نوع گورخر كه تنها در ايران يافت مي‌شود در واقع يك نوع اسب وحشي در منطقه آسياي غربي است و فقط چند صد رأس از آن باقي مانده است.

اين نوع گورخر، حيواني قوي است و رنگ قسمت جلو و بالاي بدن آن اختلاطي از قهوه‌اي روشن و خاكستري زرد است. بغل‌ها و شكم اين حيوان سفيد است و نوار سياهي بر پشت دارد كه يال را به دم حيوان وصل مي‌كند.

حس بينايي، شنوايي و بويايي در اين جانور بسيار قوي است. براي دوري از خطر انسان ممكن است تا صدها كيلومتر از محل زندگي خود دور شود و به مناطق نيمه‌كويري و دور از دسترس انسان پناه ببرد.

گورخر دشمن طبيعي ندارد اما بر اثر تعقيب و شكار بي‌رويه و به واسطه اعتقاد به خواص درماني استخوان و گوشتش در معرض نابودي است.

از اين جانور در گذشته به تعداد زياد در حاشيه كوير مركزي از طبس تا سمنان، جنوب ورامين، نزديك قزوين- دشت گاوخوني اصفهان، ني‌ريز فارس، ابرتو و هرات يزد، بافت و سيرجان كرمان و مناطق مرزي سرخس وجود داشته است.

اما اكنون فقط تعدادي از آنها در مجموعه حفاظت شده توران در سمنان، بهرام گور در فارس و منطقه مرزي سرخس باقي مانده است.

آرش نورآقايي

به گزارش هتلاتست‌نيوز از هلند، اين گربه ماهي 2.3 متري كه به «بيگ‌ماما» معروف شده و بزرگترين گربه ماهي دنيا است، روزانه دو تا سه مرغابي شكار مي‌كند و در چند روز گذشته يك سگ كوچك را بلعيده‌است.

«رمكو ويزر» مدير مدرسه غواصي هلند گفت: غواصاني كه در مدرسه ما دوره مي‌بينند و مجبور هستند تا در درياچه اين پارك تمرين كنند، به دليل وجود اين گربه ماهي غول پيكر دچار وحشت مي‌شوند. البته نگراني آنان بي‌مورد است، چرا كه گربه ماهي به انسان حمله نمي‌كند. ولي به دليل وجود گربه ماهي در درياچه پارك «سنترپريس هاليدي» مرغابي‌هايي كه در اين درياچه سكونت داشتند، محل زندگي خود را تغيير داده‌اند و فقط مرغابي‌هايي كه به صورت گذري از اين محل عبور مـي‌كنند، چند روزي را در اين درياچه سپري مي‌گذرانند، كه البته تعدادي از آنها طعمه اين گربه ماهي غول پيكر مي‌شوند.

البته مسئولين امنيتي پارك در چند وقت اخير مجبور شدند، به صورت تمام وقت از «بيگماما» در برابر ماهي‌گيران محافظت كنند.

يك زيست شناس به نام «جين هنك» گفت، دليل بزرگ بودن اين گربه ماهي، زندگي در آب‌هاي بسيار تميز، وجود غذاي كافي، و استراحت است.

"جزيره شيرهاي دريايي" محلي است كه شما مي توانيد هزاران شير دريايي زيبا را در هر سني كه باشند در حاليكه در كنار هم زندگي مي كنند،ببينيد.

اين محل ديدني در سواحل اروگوئه در جايي كه آب‌هاي نيلگون اقيانوس اطلس به صخره ها برخورد مي كنند واقع شده است.

تعداد شيرهاي دريايي اين منطقه بيش از 180 هزار  است. عكاس خبرگزاري رويترز ، ما را در ديدني‌هاي اين منطقه با خود شريك كرده است.

عکس ها در ادامه مطلب

دكتر عبدالحسين وهاب‌زاده، استاد دانشگاه و مترجم متون زيست محيطي با حضور در جمع دوستداران يوز آسيايي در موزه دارآباد تهران، به عنوان يكي از مراكز شانزده‌گانه اين گردهمايي گفت: براي حفاظت از حيات‌وحش به ويژه يوزپلنگ لازم است همكاري‌هاي متقابلي ميان سازمان‌هاي دولتي و مردم محلي به وجود بيايد.

گرچه اين اقدامات تا حدودي انجام شده اما لازم است با پيگيري و استمرار بيشتر به اين موضوع پرداخته شود.

نهم شهريور ماه 1373 روزي است كه 3 توله يوز به همراه مادر براي نوشيدن آب به يكي از باغ‌هاي اطراف بافق آمدند كه چند نفر ناآگاه و غيرمحلي به آنها حمله كردند، مادر فرار كرد، 2 توله كشته شدند و با همكاري مردم محلي و محيط‌بانان شهرستان بافق يكي نجات پيدا كرد.

اين يوز كه ماريتا نامگذاري شد به پارك طبيعت پرديسان انتقال يافت و 9 سال در اسارت زندگي كرد.

در اين برنامه که با همکاری انجمن يوزپلنگ ايرانی، سازمان محيط زيست و تعدادی از تشکلهای غيردولتی به صورت سراسری در تهران و 19 شهر و روستای کشور برگزار شد، فعاليت‌هاي آموزشی و نمادين متعددی براي معرفی يوزپلنگ به عموم مردم صورت گرفت.

يوزپلنگ آسيايی که امروزه با جمعيت کمتر از 100 قلاده، در آخرين سنگرگاه با نام يوزپلنگ ايرانی شناخته می‌شود، يکی از نادرترين گونه‌های جانوری دنيا به شمار می‌رود. هدف از نامگذاری اين روز به نام روز يوزپلنگ، آشنايي افکار عمومی درباره يوزپلنگ ايرانی و ارتقای آشنايی عموم با اين گونه در سرتاسر کشور است.

موزه طبيعت و حيات وحش ايران و باغ وحش تهران ميزبان نخستين جشنواره روز حفاظت از يوزپلنگ ايرانی در تهران بودند. سازمانهای دولتی و غيردولتی متعددی برنامه‌های آموزشی از قبيل نمايش فيلم، توزيع بروشور و پوستر، صحبت برای عموم مردم درباره يوزپلنگ، بازيهای آموزشی، برگزاری مسابقه نقاشی، پرده خوانی با موضوع يوزپلنگ اجرا كرده و در پايان نيز بيانيه اين روز خوانده شد.

همزمان با مراسم روز حقاظت از يوز در تهران برنامه‌های آموزشی ديگري در بيش از 20 شهر و روستای در سراسر کشور برگزار شد. اين شهر‌ها عبارتند از اصفهان، شيراز، مشهد، يزد، بافق، زاهدان، آبادان، جاجرم، چوپانان نايين، طبس، سمنان، تفت، سميرم، نيشابور، اقليد فارس و همچنين روستاهای شيطور، دولت آباد، قطروم و باجگان شهرستان بافق.

برنامه‌هاي روز يوزپلنگ در تهران و شهرستان‌هاي ديگر با همكاري سازمان حفاظت محيط زيست، پروژه حفاظت از يوزپلنگ آسيايي، انجمن حاميان زمين، انجمن بوم پژوهان، انجمن طرح سرزمين پايدار، کانون پژوهش و حفاظت از طبيعت پايدار محيط بان، کانون آشنايی با حيات وحش، اداره کل محيط زيست استان يزد، اداره کل محيط زيست استان سمنان، اداره کل محيط زيست استان فارس، اداره کل محيط زيست استان اصفهان، فرمانداری بافق، شورای اسلامی شهرستان جاجرم، اداره محيط زيست شهرستان بافق، جمعيت هلال احمر بافق، انجمن راهيان سعادت دولت آباد، انجمن همياران سبز شيطور، کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان بافق، کميته شهدای گمنام بافق، دهداری منطقه سبزدشت، شورای اسلامی روستاهای باجگان، دولت آباد، شادکام، شيطور، قطروم، جمعيت ميهن سبز (در 6 شهر)، انجمن حمايت از حيوانات اصفهان، آقای عاقبتی از زاهدان و  آقای شُنانی برگزار شد.

 بيانيه "روز حفاظت از يوزپلنگ آسيايي"

«سيزده سال از آنروز مي گذرد.(1) از زماني که يک توله يوز آسيايي نادر، از مرگ حتمي نجات پيدا کرد. توله يوزي که همراه خانواده‌اش، گرفتار ترس مردم شده بود. ترسي که ناشي از عدم آگاهي آنان بود. شايد اگر پيش از آن مي‌دانستند که يوزپلنگ، خطري براي آنان و گله‌هايشان ندارد، اگر مي‌دانستند يوزپلنگ در چه وضعيتي قرار دارد؛ و اگر مي دانستند ميراث دار يکي از گرانبهاترين مخلوقات هستي اند، اين چنين گرفتار ترس نمي شدند.

اين حادثه براي ما نمادي است از اهميت توجه به امر آموزش. آموزش به عموم مردم؛ چه در غالب يک چوپان و چه در غالب يک دولتمرد. مردمي که به شکل مستقيم و غير مستقيم بر زندگي يوزپلنگ و ساير عناصر حيات تاثير مي‌گذارند. و ماييم همان مردمي که بايد بدانند چه ميراث گرانبهايي در اختيار دارند؛ و چه مسئوليت سنگيني در برابر موجودات ديگر (به عنوان جاندار ذي‌شعور) بر دوش داريم.

امروز، ما گروه‌هاي حامي محيط زيست، اعم از دولتي و غير دولتي، نام گذاري نهم شهريور را به عنوان "روز حفاظت از يوز آسيايي" پيشنهاد کرده و اعلام مي‌کنيم، تمام آنچه را که در توان داريم، براي حفاظت از آخرين بازمانده‌هاي يوز آسيايي به کار مي‌بنديم و در اين راه از هيچ تلاشي فروگذار نخواهيم بود؛ و نيز، از همه هموطنان سبز انديشمان مي‌خواهيم تا خطر انقراض را جدي بگيرند. خطر انقراض و از دست دادن يکي ديگر از دارايي‌هاي ارزشمند ميهن مان ايران را.

براي انجام اين مهم، از تمام اقشار جامعه و نهادهاي دولتي و غيردولتي دعوت مي‌کنيم، تا دست در دست يکديگر، همدلي و همکاري کنيم. چه اين همکاري در حد آموزش يک جمله درباره يوز باشد، چه فعاليت ميداني، در شرايط سخت بيابان؛ و چه تصميم گيري‌هاي کشوري براي حفظ اين شاهکار خلقت.

اميدواريم که با ياري و حمايت يکديگر، بتوانيم اين امانت ديرين را به آيندگان تحويل دهيم. تا تسکيني باشد –هرچند ناچيز- براي آلامِ بزرگِ طبيعتِ زخمي.»

(1)- در نهم شهريور سال 1373 يک يوز ماده که به همراه سه توله اش براي خوردن آب به نزديكي شهر بافق امده بودند مورد حمله چند فرد غيرمحلي با چوب و سنگ قرار گرفتند. در اين ماجرا دو توله يوز کشته شدند، ماده يوز زخمي فرار کرد و تنها يک توله توسط محيط بانان شهرستان بافق نجات يافت که با نام ماريتا تا سال 1382 در پارک پرديسان تهران زندگي مي‌کرد.

شعار اين جشنواره يك‌روزه امسال اين سوال خواهد بود كه "چند ايراني يوزپلنگ را مي‌شناسند؟"

مراسم اصلي اين روز در موزه حيات وحش دارآباد برگزار شده اما هم‌زمان در مناطق همجوار زيستگاه‌هاي يوزپلنگ ايراني، همچون روستاهاي اطراف منطقه بافق يزد، شهرستان جاجرم و گرمه، بخش چوپانان در منطقه عباس‌آباد نائين، روستاهاي اطراف منطقه خارتوران شاهرود و شهرستان طبس در نزديكي منطقه نايبندان نيز برنامه‌هاي آموزش متعددي اجرا مي‌شود.

به گزارش پايگاه خبري يوزپلنگ ايراني نهم شهريور سال 1373 يك يوز ماده كه به‌همراه
 سه توله‌اش براي خوردن آب به نزديكي شهر بافق آمده بودند مورد حمله چند فرد غيرمحلي قرار گرفتند.

در اين ماجرا دو توله يوزپلنگ كشته شدند، ماده يوز زخمي فرار كرد و تنها يك توله توسط محيط‌بانان شهرستان بافق نجات يافت كه با نام ماريتا تا سال 1382 در پارك پرديسان تهران زندگي مي‌كرد.

يوزپلنگ ايراني سريع‌ترين دونده جهان به‌شمار آمده و مهم‌ترين گونه جانوري حال حاضر طبيعت ايران تلقي مي‌شود. به‌نظر نمي‌رسد اكنون از اين‌گونه بيشتر از 40 قلاده باقي‌مانده باشد و به‌شدت در معرض انقراض قرار دارد.

اين پستاندار كوچك‌ترين گونه فك در دنيا است كه فاقد گوش است و به سختي مي‌تواند در خشكي حركت كند. محل زيست فك‌ها به‌صورت فصلي متغير است. اين جانور بيشتر روزهاي بهار، تابستان و پاييز را در آبهاي مياني و جنوبي سپري مي‌كند و تنها در زمستان براي زادآوري به مناطق شمالي كوچ مي‌كنند.

پيشينه حفاظت از فك به قرن نوزدهم برمي‌گردد. در آن زمان، بيش از يك ميليون فك در درياي خزر زندگي مي‌كرد. اما شكار بي‌رويه فك‌ها، جمعيت اين جانور را به حد قابل  توجهي كاهش داد؛ چرا كه بررسي‌ها نشان مي‌دهد روس‌ها سالانه تا 160  هزار فك را شكار مي‌كردند.

منبع

اين در حالي است كه بسياري از سايت هاي انگليسي زبان و البته مشتاق طبيعت ايران ضمن معرفي اين كتاب، آن را اثري منحصر به فرد تلقي كردند.

بي خبري از انتشار چنين اثري، بي گمان براي دوستداران و اهل دانش علوم طبيعي به مثابه زياني تأسف برانگيز خواهد بود.

كتاب «مجموعه حيات وحش ايران» را اسكندر فيروز به رشته تحرير درآورده و انتشارات اي.بي. تاريس آن را در سال 2005 ميلادي منتشر كرده است.

نويسنده پيش از اين در سال 1378 كتاب «حيات وحش ايران، مهره داران» را در اختيار علاقه مندان علوم طبيعي (به ويژه محيط زيست و جانورشناسي) نهاده بود؛ كتابي كه توسط نشر دانشگاهي منتشر شد و نخستين جايزه مهرگان كتاب را با عنوان «علم براي همه» به خود اختصاص داد.

كتاب اخير در زمان خود يگانه مجموعه مرتبط با حيات وحش مهره دار ايران بود و البته به زبان فارسي هنوز هم اين ويژگي و يگانگي را يدك مي كشد اما نسخه انگليسي، گوي سبقت را از آن ربوده است.

به عبارت ديگر نسخه انگليسي به روز شده اثر فارسي است و داراي اطلاعاتي است كه در زمان چاپ اثر به زبان فارسي يا در دسترس و يا قابل اعتماد نبودند. به عنوان مثال در نسخه فارسي- كه ۶ سال پيش از اثر انگليسي چاپ شده- تعداد پرندگان ايران 504 گونه ذكر شده حال آن كه در اثر اخير اين تعداد به 514 گونه افزايش يافته است.

همچنين در كتاب انگليسي به راكون، خرگوش اروپايي و تعدادي جانور ديگر به عنوان جانوران موجود و شناسايي شده در ايران اشاره شده است كه در نسخه فارسي اثري از آنها نيست.

كتاب «مجموعه حيات وحش ايران» در 5 بخش به معرفي پستانداران، پرندگان، خزندگان، دوزيستان و ماهي ها مي پردازد كه شرح به نسبت مختصر و البته مفيدي از هر خانواده ارائه مي كند و دست كم از هر خانواده يك عكس يا طرح در متن كتاب گنجانده شده است.

مشخص شدن پراكندگي هريك از گونه ها به تفكيك استان نيز جزو اطلاعات بسيار ارزشمند اين كتاب به شمار مي رود، به علاوه اگر هريك از گونه ها در فهرست سرخ اتحاديه جهاني حفاظت (IUCN) به عنوان جانوران در معرض تهديد شناخته شده در اين اثر نيز به آن اشاره شده است.

پيش از اين5  بخش كه در واقع شالوده اصلي كتاب است، در بخشي كه مقدمه ناميده شده اطلاعات جامع و مفيدي از وضعيت طبيعت ايران و اكوسيستم هاي آن پيش روي خواننده قرار مي گيرد.

در اين مقدمه، به اختصار سابقه جانورشناسي و دانشمندان علوم طبيعي در ايران، حيات وحش ايران در گذشته و حال، شكارچيان پرآوازه ساليان دور، حفاظت و حراست از طبيعت، شبكه مناطق حفاظت شده، كنوانسيون رامسر و موافقتنامه ايران و شوروي سابق در خصوص حفاظت محيط زيست درياي خزر و اطلاعات مختصري از پوشش گياهي، وضعيت اقليمي ايران و ... در اختيار خوانندگان قرار گرفته است. در نهايت نمي توان به چاپ زيباي اثر اشاره نكرد.

ديدن اين كتاب هر فرد ايراني و كتاب دوستي را به حسرت وامي دارد كه چرا چنين كتابهايي با چنين كيفيتي در ايران به زيور طبع آراسته نمي شود و مهمتر آن كه چرا كتابهايي كه درباره طبيعت و محيط زيست كشور است جايگاهي در پيشخوان كتابفروشي ها ندارند در حالي كه به نظر مي رسد ما آخرين نسلي هستيم كه از اين زيبايي ها و ثروت الهي بهره مند شده است.

هدف از اين كار افزايش زيستگاه‌هاي گوزن زرد ايراني و حفظ اين‌گونه در معرض انقراض و همچنين تقويت موقعيت لوندويل به عنوان يك پارك وحش است. از اين گونه بي‌نظير و زيبا  اكنون فقط حدود 400 راس باقي‌مانده است كه همگي در شرايط حفاظت شده و تحت مراقبت ماموران محيط زيست زندگي مي‌كنند. به بهانه انتقال تعدادي از گوزن‌هاي زرد ايراني گفت‌وگويي انجام داده‌ايم با دكتر هرمز اسدي، استاد دانشگاه وكارشناس سرشناس محيط‌زيست و مجري اين طرح كه فشرده‌اي از آن در پي مي‌آيد.

ساكنان محله خواجه عطا در بندرعباس صبح روز يكشنبه با لاشه نهنگ عظيم‌الجثه‌اي روبه‌رو شدند كه امواج دريا آن‌را به ساحل آورده بود. به گل نشستن لاشه اين نهنگ در ساحل بندرعباس، حضور نهنگ‌ها را در آب‌هاي ايران تأييد مي‌كند.

در منابع علوم طبيعي بارها به اين نكته اشاره شده است كه ايران زيستگاه كوچك‌ترين و بزرگ‌ترين پستاندار دنيا است. كوچك‌ترين پستاندار دنيا موسوم به حشره‌خوار كوچك در استان گلستان زندگي مي‌كند و بزرگترين پستاندار دنيا نيز از خليج‌فارس به‌عنوان بخشي از زيستگاه خود استفاده مي‌كند و از اين نظر ايران منحصربه‌فردترين زيستگاه پستانداران به‌شمار مي‌رود.

به گزارش خبرگزاري ايرنا به دنبال مشاهده نهنگ عظيم‌الجثه در ساحل بندرعباس، گروه‌هايي از آتش‌نشاني و خدمات ايمني و شهرداري بندرعباس در محل حاضر شدند تا با استفاده از دو دستگاه لودر و يك دستگاه كاميون، نسبت به انتقال لاشه اين نهنگ كه حدود هشت تن وزن و 10 متر طول داشت اقدام كنند. بنا به اعلام كارشناسان، بزرگي و سنگيني اين نهنگ موجب شد لودرهاي حاضر در صحنه نتوانند اين حيوان را جابه‌جا كنند و به همين دليل با استفاده از تيغه‌هاي لودر، اقدام به قطعه‌قطعه كردن اين نهنگ كردند.

عکس ها در ادامه مطلب